Leidinggeven aan Leren

Actieonderzoek

Begeleiding en advies bij actieonderzoek
Sinds 1991 werken Petra Ponte (zie foto en cv ) en ik samen bij advisering en begeleiding bij actieonderzoek in het onderwijs.

Begripsomschrijving
Actieonderzoek is een manier om je eigen professioneel handelen te verbeteren. Dit doe je door je eigen werkwijze, je eigen specifieke aanpak, je gedrag in je eigen praktijksituatie op een systematische manier onder de loep te nemen, hierop te reflecteren en doordachte verbeteringen door te voeren. Het is ‘een benadering om het professioneel handelen in het onderwijs te vergroten waarbij leidinggevenden (en ook leerkrachten, begeleiders en andere medewerkers) gebruik leren maken van methoden en strategieën uit sociaal-wetenschappelijk onderzoek om te reflecteren op hun eigen praktijk en om hun praktijk te verbeteren’. (Ponte en Beers, 1996)
Bij de advisering en begeleiding maken we gebruik van P.Ponte (red.) ‘Onderwijs van eigen makelij’, (2002)

Voorbeelden uit de praktijk

Tijdens een veranderingstraject leidinggevenden adviseren bij onderzoek, reflectie en verbeteracties die gericht zijn op het vergroten van draagvlak bij docenten voor
een meer activerende didactiek.

• Beginnende docenten onderzoeken hun klassenmanagement en buigen hun gedrag zo om dat ze aanmerkelijk minder ordeproblemen hebben.

• • Faculteitsdirecties adviseren bij het integreren van praktijkonderzoek in het curriculum.
    Netwerken van docenten, leerlingen en educatieve medewerkers begeleiden bij gezamenlijk onderzoek in het kader van leren in een museum.
    

• Projectleiders ondersteunen bij hun actieonderzoek naar de manier waarop ze hun projectteamleden beter kunnen begeleiden.

 

Cyclisch proces.
Het werken aan actieonderzoek is niet eenmalig. Als het goed is gaan de opgedane ervaringen en kennis deel uitmaken van het collectieve geheugen van de onderwijsorganisatie en een bijdrage leveren aan verbetering van de totale context. Deze context wordt steeds opnieuw onder de loep genomen en zal steeds weer nieuwe vragen oproepen  die vervolgens weer onderzocht worden en zullen leiden tot weer andere verbeteracties. Degene  die ervaring heeft met het verrichten van actieonderzoek  zal steeds vaker – onbewust bekwaam- de geleerde vaardigheden toepassen in het dagelijks werk: reflectief onderzoeksmatig handelen als vanzelfsprekende attitude.

Resultaten
Leidinggevenden die betrokken zijn geweest bij een traject ‘actieonderzoek’  gaven op de vraag “Wat levert het op ?” de volgende antwoorden:
-”Bewustwording wat betreft mijn aandeel in ontwikkelingen en veranderingen binnen de school”
-”Heeft mij aan het denken gezet t.a.v. mijn eigen functioneren”
-”Heeft me meer inzicht gegeven in mijn eigen gedrag, meer zicht op valkuilen en kwaliteiten”
-”Dat er betreffende de school heel veel boven tafel is gekomen; op basis daarvan hebben we een actieplan gemaakt en we zijn nu bezig dat uit te voeren”.